भैरवनाथ मन्दिर भक्तपुर | Bhairavnath | Ancient Nepal


 भक्तपुरको टौमढी टोलमा रहेको भैरवनाथ मन्दिरलाई भक्तपुर शहरको केन्द्रविन्दु मानिन्छ। यस मन्दिरको निर्माण वि.स १०६२ मा निर्भयदेवले गरेका थिए। यही देवतालाई नै बीचमा राखेर पछि आनन्ददेवले १३ औं  शताब्दीमा भक्तपुर नगरको स्थापना गरेका थिए। सर्वप्रथम एक तल्लाको मात्र रहेको मन्दिरलाई राजा भूपतिन्द्र मल्लले बि स १७७६ मा दुई तल्ला थपी ३ तल्ले देवल बनाए। यस मन्दिरमा ७ औं शताब्दीको उमामहेश्वरको मुर्ती फेला परेकोले यो ठाउँ लिच्छविकाल मै महत्त्वपूर्ण रहेको थियो यहाँ रहेका भैरवलाई काशीको विश्वनाथ, आकाश भैरव वा नृत्यनाथ भनि पूजा गर्ने गर्दछन। देवमाला वंशावली अनुसार राजाले सर्प मारि देखाउने जात्रा गरे जहाँ काशीका विश्वनाथ हेर्न आएको थाहा पाइ तान्त्रिक गुरुहरुले समत्न खोज्नु भयो।यो देखि भैरव जमिन मुनि छिरी भाग्न खोज्दा उनीलाई पकड्न खोज्दा शिर मात्रा समात्न सके र त्यस बेलादेखि यहाँ राखी पूजाआराधना गर्न थालियो।उक्त भैरवनाथलाई वर्षको एकपल्ट बिस्केट जात्रामा बाहिर खटमा राखी जात्रा गर्ने चलन रहेको छ।यद्यपि सक्कली भैरवलाइ भने तामाको टोकरी भित्र राखी मूल पुजारी बाहेक अन्य कसैले पनि हेर्न तथा पूजाआजा गर्न नपाइने गरि राखिएको छ। १९९० सालको भूकम्पमा यस मन्दिर पूर्ण रुपमा भत्केको थियो र प्रधानमन्त्री जुद्धशमशेरले यसलाई पूर्ण निर्माण गरि  आजको स्वरुप दिएका हुन।यो मन्दिरका थुप्रै कलाकृतिहरु समय समयमा चोरी हुने गरेका छ्न।यहि भैरवनाथ उग्र भएकाले तह लगाउन यो मन्दिरको अगाडी सिद्धिलाक्ष्मीको पाच तल्ले मन्दिर स्थापना गरेको बिश्वास गरिन्छ।


Reference:

Kamkala Rahasjya, Dhana Shumsher J B R

BHAKTAPUR THE HISTORICAL CITY – A World Heritage Site, Professor Purushottam Lochan Shrestha

Location: Bhaktapur, Nepal

Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

हरिबोधिनी एकादशी महिमा | Haribodhani Ekadashni

Image
वर्षमा पर्ने चौबीस वटा एकादशी मध्ये सबैभन्दा ठूलो एवं महत्वपूर्ण एकादशी हो । त्यसैले यसलाई ठूलो एकादशी पनि भनिन्छ । कोजाग्रत पूर्णिमाबाट बाल्न थालिएको आकाशे बत्तिलाई आजबाट बाल्न बन्द गरिने चलन पनि छl Garud narayan with Shree deviand Bhu devi (  Stolen image ofNepal ) हरिशयनी एकादशी को दिन क्षीर सागरमा सुत्नुभएका भगवान विष्णु आजैको दिन उठ्नुहुने पुराणहरूमा उल्लेख गरिएको छ। विष्णु क्षीर सागरमा सुतेकाले यी चार महिना विवाह व्रतबन्ध जस्ता माङ्गलिक कार्य नगरिने परम्परा छ । सो समयमा खोला, नदीनालामा बाढी आउने र सर्पजस्ता जीवको भयका कारण यात्रा गर्नु अशुभ मानिन्छ । बैदिक सनातन सस्कारमा तुलसी पूजा को ठूलो महत्व छ । श्रिमद्ध भागवतको ३ को ५ को १९ औं खण्डमा तुलसी बिरुवाको दैविक गुणलाई व्याख्या गरिएको पाइन्छ ।पद्म पुराणमा बिन्दा देवी ले पृथ्वी मा आएर भगवान बिष्णु लाई आफ्नो पतिा रुपमा पाउन गरेको तपस्यासंग तुलसीको महत्व लाई गासिंएको पाइन्छl स्कन्द पुराण्ले पनि तुलसी को पूजा गरेमा अनन्त फल प्राप्त हुने व्याख्या गरेको छ । औपचारीक रुपमा हरिशयनी एकादशीमा रोपिएको तुलसीको विरुवा हरिबोधिनी एकादशीसम्ममा ...
Read more

के हो बिक्रम सम्बत? कसले चलायो बिक्रम सम्बत | About Bikram Sambat | Ancient Nepal

Image
नेपालले मान्दै आएको राष्ट्रिय संम्वत विक्रम  १२ महिना तथा सुर्यलाइ प्रमुख मानी चल्ने गर्दछ।  यस सम्बत हाल नेपालको राष्ट्रिय सम्बतको रुपमा चल्दै आइरहेको छ। यसको उद्गम स्थल कतिले भारत पनि भनेका छन् भने कतिले नेपाल नै भन्छन्। पढ्न अल्छी लाग्छ भने, भिडियोको रुपमा हेर्न तल क्लिक गर्नुहोस   नाम बिक्रम भएका कारण यसको स्थापना भारतका राजा विक्रमादित्यले गरिएको मानिन्छ। यद्यपि कोहीले  चन्द्रगुप्तले नै आफ्नो नाम विक्रमादित्य राखी उनिले नै यो सम्बत चलेको मानिन्छ। तर यथार्थमा भारतीय राजाले यो सम्बन्ध सुरु गरेको नभई नेपालको आफ्नै मौलिक सम्वत्को रुपमा रहेको छ। जसरी नेपाल संवत् नेपालको आफ्नै मौलिक सम्वत् हो यसरी नै विक्रम संम्वत पनि नेपालको आफ्नै मौलिक संम्वत हो। सर्वप्रथम हामी विक्रम संम्वतलाई बुझौ। विसं शक संवत् भन्दा १३५ वर्षअगाडि तथा नेपाल संवत् भन्दा ९३६ वर्षअगाडि र इस्वी सम्बत भन्दा ५६ बर्ष ८ महिना १५ दिन अगाडि रहेको छ। यो सूर्यको गतिअनुसार चल्दछ र यसको तिथिमिति यसै  अनुसार मिलेको छ। जसको कारण एक वर्षमा ३६५ दिन रहेको छ भने उत्तरआम्नाय तथा दक्षिणआम्नाय पन...
Read more

अनिकालका देवता मिननाथ | Minnath temple of Patan | Ancient Nepal

Image
मीननाथ नाथ सम्प्रदायको देवता मानेतापनि बौद्धबाट धेरै बाट प्रभावित भएको देखिन्छ। हुन त मिननाथ पहिला नै उत्पत्ति भएको र यिनहरु बौद्ध विशेष देवता मानी पूजा गरिन्छ। यी देबतहरु लिच्छविकाल भन्दा निकै पुरानो मानिन्छ| तर पछि नेवार बौद्ध देवताहरूको पछाडी नाथ थपिएको मानिन्छ; जस्तै स्वयम्भूनाथ, बौद्धनाथ, मच्छिन्द्रनाथ आदि।  त्यसैले यिनी दुवै हिन्दु तथा बौद देवता मानिन्छ। यस देवतालाई मत्स्येन्द्रनाथको पुत्र पनि मानिन्छ। कसैकसैले मिननाथ र मच्छिन्द्रनाथ एउटै देवता हो पनि भन्ने गर्दछन्। तर अनुमानित ९ अौ शताब्दीमा लेखिएको एक प्राचीन हस्तलिखित ग्रन्थहरू जुन राष्ट्रिय अभिलेखालयमा रहेका छ त्यसमा हेर्ने हो भने मिननाथ र मच्छिन्द्रनाथ छुट्टै देवताः भएको बुझिएको छ। मुसलमानहरुले हिन्दुस्तानमा आक्रमण गरी त्यहाँ भएका हिन्दुहरुलाई मुसलमान बनाएको थियोे र जो मान्दैन त्यसको हत्या गरिदिए। यो बाट बच्नलाई धेरै हिन्दुहरुले धर्म परिवर्तन गरे तथा कोही भागे। नाथ सम्प्रदाय त्यसबखत बढेको सम्प्रदाय हो। यस सम्प्रदायमा भगवान शंकरलाई उच्च्तम मानिन्छ। त्यस समय यो उत्त्पती भएकाले यस सम्प्रदायको समन्ध दुबै मुस्लिम...
Read more